Cúm Mùa Không Chỉ Là Cảm Lạnh: Cảnh Báo Về Những Biến Chứng Âm Thầm Cướp Đi Sinh Mạng

Cúm mùa: Sát thủ thầm lặng núp bóng “cơn cảm xoàng”

Nhiều người trong chúng ta vẫn duy trì thói quen coi cúm mùa là một căn bệnh tự đến rồi tự đi, chỉ cần nghỉ ngơi vài ngày là khỏi. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của các bác sĩ hồi sức cấp cứu, đây là một quan niệm chủ quan cực kỳ nguy hiểm. Thực tế lâm sàng cho thấy, virus cúm không đơn thuần gây ra những triệu chứng hắt hơi, sổ mũi thông thường mà hoàn toàn có khả năng tấn công sâu, tàn phá cơ thể và dẫn đến tử vong, ngay cả ở những người trẻ tuổi có nền tảng sức khỏe tốt.

Theo BSCKII Nguyễn Trung Cấp, Phó Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, khoa Cấp cứu của bệnh viện thường xuyên phải tiếp nhận các trường hợp nguy kịch do biến chứng của cúm mùa. Bệnh cảnh của cúm mùa thường chuyển dịch theo hai hướng tàn phá nguy hiểm dưới đây.

Hai kịch bản chuyển nặng đáng sợ của virus cúm

1. Kích hoạt “bão bệnh lý” ở người có bệnh nền

Đối với người cao tuổi hoặc những ai đang sống chung với các bệnh mạn tính như tiểu đường, tim mạch, phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), virus cúm hoạt động như một ngòi nổ. Nó châm ngòi cho các đợt cấp tính bùng phát dữ dội. Các nghiên cứu y khoa chỉ ra rằng:

• Nhiễm cúm làm tăng nguy cơ bị nhồi máu cơ tim lên gấp 6 đến 10 lần.
• Nguy cơ đột quỵ tăng gấp 8 lần sau khi nhiễm virus.
• Bệnh nhân tiểu đường mắc cúm có tỷ lệ nhập viện cao gấp 6 lần và nguy cơ tử vong tăng từ 2 đến 3 lần so với người bình thường.

Không dừng lại ở đó, cúm mùa làm suy kiệt hệ miễn dịch, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây bội nhiễm phổi, nhiễm trùng huyết cấp tính.

2. Tấn công trực diện hệ hô hấp và tim mạch ở người trẻ khỏe

Đừng chủ quan nghĩ rằng sức trẻ có thể miễn dịch với biến chứng. Virus cúm có thể trực tiếp tấn công phế nang, gây viêm phổi nặng, dẫn đến hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS). Ngoài ra, tình trạng viêm cơ tim, viêm màng ngoài tim cấp do virus cúm có thể khiến bệnh nhân rơi vào trạng thái sốc tim, suy đa tạng cực kỳ nhanh chóng.

Gánh nặng thể xác và “cơn ác mộng” tài chính tại phòng ICU

Một ca cúm nhẹ có thể tự phục hồi sau một tuần. Thế nhưng, một khi đã xuất hiện biến chứng nặng phải can thiệp hồi sức tích cực (ICU), cuộc chiến sinh tử sẽ kéo dài hàng tuần, thậm chí hàng tháng.

Để giật giành sự sống cho bệnh nhân, các bác sĩ phải áp dụng hàng loạt kỹ thuật chuyên sâu như thở máy dòng cao, lọc máu liên tục, hay thậm chí là hệ thống tim phổi nhân tạo (ECMO). Đi kèm với đó là các loại thuốc kháng sinh, kháng nấm thế hệ mới để chống bội nhiễm. Chi phí cho một ca điều trị như vậy có thể dao động từ vài chục triệu đến hàng trăm triệu đồng – một gánh nặng kinh tế quá lớn đối với nhiều gia đình.

3 sai lầm chí mạng khi tự điều trị cúm tại nhà

Từ thực tiễn điều trị, bác sĩ Nguyễn Trung Cấp chỉ ra những sai lầm phổ biến khiến người bệnh tự đẩy mình vào thế nguy kịch:

• Coi thường bệnh, cố chịu đựng: Việc nghĩ cúm là bệnh vặt khiến người bệnh bỏ qua “thời điểm vàng” để can thiệp y tế.
• Tự ý lạm dụng kháng sinh và Corticoid: Kháng sinh hoàn toàn vô tác dụng đối với virus cúm và chỉ làm tăng nguy cơ kháng thuốc. Trong khi đó, các thuốc chứa corticoid tự ý dùng để hạ sốt nhanh lại gây ức chế miễn dịch, khiến virus bùng phát mạnh hơn. Đặc biệt, tuyệt đối không dùng Aspirin để hạ sốt cho bệnh nhân cúm vì nguy cơ gây hội chứng Reye cực kỳ nguy hiểm (tổn thương não và suy gan cấp).
• Phớt lờ các dấu hiệu cảnh báo đỏ: Nhiều người chỉ gọi cấp cứu khi đã tím tái, thở dốc. Hãy đến viện ngay nếu xuất hiện các triệu chứng: sốt cao liên tục trên 48 giờ không đáp ứng thuốc hạ sốt, đau tức ngực, khó thở, nhịp thở nhanh, nôn mửa liên tục hoặc lờ đờ, lú lẫn.

Chủ động xây dựng lá chắn bảo vệ toàn diện

Y học hiện đại luôn nhấn mạnh: Phòng bệnh hơn chữa bệnh. Để bảo vệ bản thân và gia đình trước sự tấn công của cúm mùa, các chuyên gia khuyến cáo thực hiện nghiêm túc các biện pháp sau:

Tiêm vắc xin cúm nhắc lại mỗi năm

Virus cúm liên tục biến đổi cấu trúc kháng nguyên và lượng kháng thể trong cơ thể cũng giảm dần theo thời gian. Do đó, việc tiêm phòng nhắc lại hàng năm là giải pháp tối ưu để cập nhật bộ nhận diện của hệ miễn dịch trước các chủng virus mới đang lưu hành.

Lựa chọn thời điểm tiêm phòng thông minh

Dù thời điểm lý tưởng nhất là trước mùa dịch (Thu – Đông hoặc Đông – Xuân), nhưng tại Việt Nam, cúm có thể xuất hiện quanh năm. Vì vậy, thời điểm tiêm ngừa tốt nhất chính là ngay bây giờ. Cơ thể cần khoảng 2 tuần sau tiêm để tạo ra kháng thể bảo vệ hoàn chỉnh.

Duy trì lối sống lành mạnh và vệ sinh hô hấp

Đeo khẩu trang nơi công cộng, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn. Bên cạnh đó, những người có bệnh nền cần tuân thủ phác đồ điều trị bệnh mạn tính ổn định để cơ thể luôn trong trạng thái đề kháng tốt nhất.